Ortak ve Tedarikçi Kontrolü İzmir’de İmzadan Önce

Bir firmayı ya da ortağı araştırmak için önce ne arayacağınızı bilmeniz gerekir; çoğu kişi “güvenilir mi” diye sorar ve bu sorunun yerinde görülebilen bir karşılığı yoktur. Görülebilen şeyler bellidir: adres gerçek mi, iş yeri çalışıyor mu, teklifi yapan kişi o iş yerinin sahibi gibi mi davranıyor, aynı kapıda başka firma var mı, sözleşmedeki adres ile fiilen çalışılan yer aynı mı. Aşağıdaki sıra bu beş sorudur.

İmzadan önce yerinde görülen beş şey

1. Adres. Sözleşmedeki ya da kartvizitteki adres gidildiğinde bir iş yerine çıkıyor mu, yoksa bir sanal ofise, bir konuta ya da boş bir dükkâna mı? İzmir’de sanayi bölgelerindeki adresler cadde ve sokak numarasıyla yazılır ve ilçe adı adreste görünmeyebilir; Çiğli’deki bir adresi Kemalpaşa’dakiyle karıştırmak kolaydır.
2. Çalışma. Kapı açık mı, içeri mal giriyor mu, çalışan var mı, günün hangi saatlerinde hareket var? Dışarıdan görülenle sınırlı olsa da bir iş yerinin “var” olduğunu söylemek için yeterlidir. İçeride hangi işin döndüğü görülemez ve bunu raporda iddia etmeyiz.
3. Kişi. Teklifi yapan kişi o adrese düzenli gidiyor mu, orada sahibi ya da yöneticisi gibi karşılanıyor mu? Bu, kişinin ortaklık payını ya da yetkisini söylemez; vekâletname ve sicil kaydı sizin isteyeceğiniz şeylerdir.
4. Aynı kapı. Aynı adreste birden çok firma tabelası varsa bunu yazarız. Bir firma devredilirken ya da kapanırken aynı adreste yeni bir ad çıkabilir; ne anlama geldiğini siz ve danışmanınız değerlendirir.
5. İkinci adres. Kişinin size söylemediği bir başka iş yeri varsa ve açık bilgi olarak biliniyorsa yerinde görülür. Bilinmiyorsa aranmaz; kişinin mal varlığını çıkarmak bu işin parçası değildir.

Devir tekliflerinde ek bir soru

Bir dükkânı, bir imalathaneyi ya da sezonluk bir işletmeyi devralıyorsanız teklif edenin sahibi mi kiracı mı olduğu asıl sorudur. Bunu kesin olarak tapu ve kira sözleşmesi söyler; bizim gördüğümüz, kişinin o yerde sahibi gibi davranıp davranmadığı ve yerin bugün çalışıp çalışmadığıdır. Çiğli’de bir iş yeri devri, Seferihisar’da pansiyon ya da kafe devri için bu soru kendi ilçesinin yazısında ayrı ele alındı.

Tedarikçi ve bayilik tekliflerinde

Uzak bir ilçeden gelen bayilik ya da tedarik teklifinde adres çoğunlukla depo ile dükkân arasında gidip gelir. Ödemiş’ten gelen bir teklifte firmanın adresi bir depo mu, bir satış yeri mi, yoksa bir ev mi; bunu yerinde görmek bir gün alır ve yolu bedelin içindedir. Firmanın ürün kalitesi, teslim süresine uyup uymadığı ya da başka müşterilerine nasıl davrandığı bizim görebileceğimiz şeyler değildir; bunu kimseye sormayız.

Raporda ne var, ne yok

Raporda adresin görünüşü, iş yerinin çalışma izlenimi, kişinin oradaki konumu ve aynı kapıdaki öteki adlar gün ve saatiyle yazılır. Raporda “güvenilir”, “sağlam”, “riskli” gibi bir hüküm yoktur. Şirketin resmî kaydı, borcu, davası ya da ortaklık yapısı da yoktur; bunlar yerinde görülmez ve biz kurum kayıtlarını sorgulamayız. Karşı tarafla ve yanındakilerle hiçbir görüşme yapılmaz.