Haber alınamayan bir yakın için yapılacak ilk şey resmî başvurudur; aramanın asıl gücü, kayıtlara ulaşma yetkisi ve kurumlar arası eşgüdüm orada toplanır. Dedektif bu başvurunun yerine geçmez, onu hızlandırmaz ve kayıtlara giremez. Bizim yerimiz başvurunun yanıdır: Ailenin bildiği ama resmî aramada ilk sırada olmayan yerleri gidip görmek.
Ailenin bildiği yerlerden başlamak
Her ailede resmî başvuruda yazmayan bir bilgi vardır: Kişinin uzun süredir uğramadığı bir akraba evi, eskiden çalıştığı bir yer, gençliğinde gittiği bir mahalle, son telefonda andığı bir kasaba. Biz bu yerlere gider, kişinin orada görülüp görülmediğine bakarız. Bergama’nın uzak bir köyünde bu bir günü alır; Torbalı’da bir eski iş yeri için yarım gün alır. Gün sayısı görüşmede konuşulur, çünkü bu işte aile çoğunlukla elinde ne kadar bilgi olduğunu konuşarak fark eder.
Çevreye soru sorulmaz. Kişinin eski komşusuna ya da iş arkadaşına “gördünüz mü” diye sormak hem o kişiyi hem sizi zor duruma sokar; biz yalnız bakarız.
Kişi bulunursa ne olur
Burada açık olmak zorundayız. Haber alınamayan kişi bir yetişkinse ve kendi isteğiyle gitmişse, bulunduğu yer aileye bildirilmez. Kişiye ulaşılır, ailesinin aradığı söylenir ve karar ona bırakılır; isterse kendisi arar. Şiddet ya da koruma ihtimali olan durumlarda da yer bilgisi verilmez. Bu kuralı bilerek anlatıyoruz, çünkü bazı aileler için aradıkları şey tam olarak bu adrestir ve bu işi bizden alamazlar.
Küçük bir çocuk ya da kendi kararını veremeyecek durumda bir yetişkin söz konusuysa iş baştan sona resmî makamların işidir; biz bulduğumuz her bilgiyi başvurunun yürütüldüğü yere bildiririz, aileye değil.
Rapor
Hangi yerin hangi gün görüldüğü ve ne görüldüğü yazılır. Kişi görülmediyse bu da yazılır; bir “görülmedi” listesi, resmî aramaya hangi yerlerin elenebileceğini söyler ve ailenin sonraki adımına yön verir. Bu işin her zaman cevap getirmediğini herkesten çok biz biliriz; başlamadan önce bunu da söyleriz.
Bergama’da uzak köy ve Torbalı’da kent içi için işin nasıl kurulduğu ilgili ilçe yazılarında ayrıca anlatılıyor.
Resmî başvuruyu yaptıysanız bilinen son yeri anlatın; nereden başlanabileceğini aynı görüşmede söyleriz.