Selçuk Dedektif Desteği, Köy Evi İlanı ve İl Sınırı

Bir köy evi ilanının başlığında “Kuşadası” yazıp adres satırında Selçuk’un Gökçealan Mahallesi görünüyorsa, hangi ilde alışveriş yaptığınızı ilan söylemiyor. Kuşadası Aydın’ın ilçesidir, Selçuk’a komşudur; Gökçealan ise İzmir Selçuk’un kırsal mahallesi. Evi görmeye gittiğinizde iki ilin sınırı ayağınızın altından geçiyor olabilir, tapu ise yalnız birindedir. Selçuk’ta köy evi ya da bahçe alacak kişinin ilk sorusu bu: İlan hangi ilin, hangi mahallenin?

İlan açıkken yapılacak beş kontrol

1. İl ve mahalle. Adres satırı başlıktan önemlidir. Selçuk’un kırsal mahalleleri Gökçealan, Belevi, Şirince, Çamlık ve Zeytinköy gibi adlar taşır; ilan bu adlardan birini veriyorsa ev İzmir’dedir. Başlık Kuşadası ya da Burgaz diyorsa, bu ya alıcıyı çekmek için yazılmış bir komşu adıdır ya da ev sınırın öte yanındadır. İkisi de olur; hangisi olduğunu satıcı söylemez, tapu kaydı söyler.
2. Satıcı. Sizinle konuşan kişi tapudaki kişi mi, onun vekili mi, yoksa yalnız “ev sahibinin tanıdığı” mı? Tapu kaydını satıcının rızasıyla Selçuk Tapu Müdürlüğü gösterir; bizim elimizde böyle bir kayıt yoktur. Bizim payımız, ilanda konuşan kişinin yerinde gösterdiği evin ilandaki ev olup olmadığı, parselin gösterilen yerde olup olmadığı ve bu kişinin kendini satıcı olarak mı aracı olarak mı tanıttığıdır. Satıcıyla görüşülmüyorsa raporda bu son satır boş kalır; uydurulmaz.
3. Sit ve koruma. Selçuk’ta kent merkezindeki Atatürk Mahallesi’nin bir bölümü birinci derece arkeolojik sit parsellerini içerir; Şirince’de de sit gerekçeli kararlar daha önce gündeme geldi. Sit derecesini ve o parselde ne yapılabileceğini belediye ile koruma kurulu söyler. Biz yalnız evin bugünkü hâlinin ilanda anlatılanla aynı olup olmadığına bakarız: Ek yapı var mı, ilanın tek katlı diye anlattığı evi yerinde iki katlı mı buluyorsunuz.
4. Köy evi sözü. Eski senette köy yazar; Selçuk’un köyleri 2014’teki düzenlemeyle mahalle oldu ve kayıt bugün ilçe tapusundadır. Köy evi sözü yapının kayıtlı olduğunu söylemez; bunu tapu kaydındaki nitelik satırı gösterir.
5. Bahçe ve tarla. İlan zeytinli bahçe ya da şeftali bahçesi diyorsa tapuda yazan nitelik bahçe olmayabilir; tarla yazan bir parselin bölünüp bölünemeyeceği ilçeye göre değişen bir tarım sınırına bağlıdır. Bunu da tapu kaydıyla birlikte okumak gerekir.

Selçuk için bu liste bir günde yürür: Merkezdeki bir ev ile Şirince ya da Belevi’deki bir parsel aynı güne sığar. Aynı yere ikinci kez bakmak gerekiyorsa, örneğin ilk gidişte satıcı gelmemişse, ikinci gün ayrıca planlanır ve size önceden söylenir.

Selçuk’ta bizim payımız neden küçük ve neden gerekli

Yukarıdaki beş maddenin dördünde cevabı bir kurum veriyor; bizim payımız ise o kurumun bakmadığı tek şey: Satıcının anlattığı yer ile gidip görülen yer birbirini tutuyor mu? Uzaktan alan kişi için bu sorunun cevabı, kurum yazılarının hepsinden önce gelir; çünkü tapu doğru, sit cevabı açık, satıcı malik olsa bile gösterilen ev başka bir parselin üstünde olabilir.

Evin içinde kimin yaşadığı, bahçeyle kimin ilgilendiği gibi sorulara cevap vermiyoruz; yoldan bakan birinin bilemeyeceği şeyleri raporda yokmuş gibi de göstermiyoruz. Söz verdiğimiz şey, gösterilen evin ve parselin gösterilen yerde olduğu, üstünde ne olduğu, satıcı diye konuşan kişinin kendini nasıl tanıttığı ve hangi gün hangi saatte bakıldığıdır. Bu kadarı, imzadan önce bilmek istediğiniz şeyin tamamı olmayabilir; ama ilanın söylemediği kısmıdır.

Arsa ve daire işinin bütün çerçevesi, satıcı doğrulamasından rapora kadar, daire ve arsa alırken sayfasında.

Aynı il sınırı sorusu ev almayanlara da düşer: Haber alamadığınız bir akrabanın ya da adresi eskiyen bir borçlunun son bilinen yeri Selçuk’un bir mahallesi mi, yoksa Kuşadası tarafında kalan bir yer mi? Cevap değişince ilçe de, iş de değişir.