Ödemiş Dedektiflik Araştırması: Tedarikçi ve Bayilik Teklifi

Teklif iyi, numuneler düzgün, Ödemiş’teki firma “depomuz Tire yolu üzerinde” diyor. Bayilik sözleşmesini imzalamadan önce bilmek istediğiniz şey ürünün kalitesi değil, karşınızdaki yapının gerçek olup olmadığı: Firma verdiği adreste mi, o adres bir depo mu yoksa yalnız bir dükkân mı, teklifi getiren kişi firmanın ortağı mı, çalışanı mı, aracısı mı? Bu soruların bir kısmını sicil kaydı, bir kısmını Ödemiş’e gidip bakan biri cevaplar.

Ödemiş’te adres ne söyler, ne söylemez

Ödemiş merkez ile kırsal mahalleleri arasındaki yol uzundur; bir firma adresi Kaymakçı’da, Bademli’de ya da Birgi’de olabilir ve hepsi “Ödemiş” diye yazılır. Bademli adı ayrıca iki ilçede geçer: Ödemiş’in fidancılıkla bilinen Bademli’si ile Dikili’nin kıyıdaki Bademli’si. Bir fidan ya da bahçe malzemesi tedarikçisi “Bademli’deyiz” diyorsa önce hangisi olduğu sorulur.

İkinci nokta eski belde adları. Bozdağ, Çaylı, Kayaköy ve Konaklı 2008’de belediyesi kapanıp köye dönen, bugün Ödemiş’in mahallesi olan yerlerdir; Bademli de eski bir beldedir. Bir firmanın kuruluş belgesindeki adres “Bozdağ Belediyesi” dönemine ait olabilir ve bugün sahada o adresi arayan kişi başka bir mahalle adıyla karşılaşır. Sicildeki adresle sahadaki adres ayrı ayrı okunur.

Üçüncüsü sanayi adresi. Ödemiş’te sanayi parsellerindeki adresler cadde ve numara ile yazılır, mahalle adı görünmez. Böyle bir adres size depo olarak anlatıldıysa orada görülecek şey açıktır: O numarada bu unvanla bir kapı var mı, kapı açık mı, önünde iş dönüyor mu?

İmzadan önce sırayla

1. Sicil kaydı. Unvan, ortaklar, kuruluş tarihi, kayıtlı adres. Ortakların adı başka şirketlerde de geçiyor mu? Hepsi ticaret sicili ilanlarında ve odanın firma sorgusundadır; bu kısım masa başında, sizin elinizle biter.
2. Adres. Sicildeki adresle size verilen adres aynı mı? Aynı değilse ikisine de bakılır. Yerinde görülen şey şudur: O adreste bu unvanla çalışan bir yer var mı; depo mu, dükkân mı, boş bir bina mı; aynı adreste başka bir firmanın tabelası var mı? Aynı yere iki ayrı gün bakılır, çünkü bir gün kapalı olan kapı o firmanın çalışmadığını göstermez.
3. Teklifi getiren kişi. Sicilde ortak olarak görünüyor mu, yoksa yalnız kartvizitinde mi “ortak” yazıyor? Kendini size nasıl tanıttıysa rapora o yazılır; yüz yüze gelinmediyse o sıfatı rapora biz yazmayız.
4. Gösterilen bayi ya da müşteri. “Şu ilçede şu bayimiz var” dediği yer gerçekten o ürünü satıyor mu? Bir dükkânın vitrinine bakmak için içeri girmek gerekmez.

Teklif ayağınıza geldiyse

Ödemiş’ten gelen teklifin sahibi çoğunlukla sizi İzmir’de ziyaret eder, numuneyi getirir ve “Ödemiş’e kadar gelmenize gerek yok” der. Bu cümle kötü niyet göstermez; ama sizi ve firmayı birbirinden uzak tutar. Depo kapısının önünde durmak, dükkânın açık olduğu saatte vitrinine bakmak, sicildeki adresin bugün kimin kullandığını görmek için birinin oraya gitmesi gerekir. Siz gitmeyecekseniz o kapının önünde biz dururuz; teklif sahibine haber vermeden, kimseyle konuşmadan.

Depo kapısı açıkken yükleme ve boşaltma görülür, kapalıysa görülmez; raporda ikisi de olduğu gibi yazılır. İçeride ne kadar stok olduğu, kaç kişinin çalıştığı gibi soruların cevabı kapıdan verilemez ve verilmez.

Ödemiş’e giden ekip için plan

Konak’tan Ödemiş yaklaşık 110 km; merkezdeki bir adres ile kırsal mahalledeki bir depo aynı güne sığar, ama her birine iki ayrı gün bakmak gerekiyorsa iş iki güne yayılır; gün sayısını görüşmede duyarsınız, sahada değil. Ortak ve firma araştırmasının bütün çerçevesi, raporda neyin yazılıp neyin yazılmadığı dâhil, ortak ve tedarikçi kontrolü sayfasında.

Bayilik dışında bir soruyla, örneğin eşinin ya da evleneceği kişinin Ödemiş’te çalıştığını söylediği iş yeri için arayanlara da ölçü değişmez: O yerde o iş var mı ve kişi orada mı? Kapalı alana girilmez, kimseye soru sorulmaz, raporda yalnız görülen yazılır.