Boşanma sürecinde eşiniz Gaziemir’de çalışmadığını ya da işini bıraktığını söylüyorsa bu beyanın doğru olup olmadığı o iş yerinin kapısından bakılarak görülür: İş yeri açık mı, eşiniz orada mı, orada çalışan biri gibi mi davranıyor. Gelirinin ne olduğu ise kapıdan görülmez ve bunu görebileceğinizi söyleyen bir yer size doğruyu söylemiyordur.
Boşanma sürecinde iş beyanı iki yönden sorulur. Eşiniz çalışmadığını söylüyor, siz çalıştığını düşünüyorsunuz; ya da eşiniz bir yerde çalıştığını söylüyor, siz o işin olmadığını düşünüyorsunuz. İkisinde de bakılan şey aynıdır: Bir iş yeri adı ve o iş yerinin kapısı. Adı siz vermezseniz bakılacak kapı yoktur; yalnız bir ad ve soyadla iş yeri aramak bizim yaptığımız bir şey değil.
Gaziemir’de iş yerinin yeri ve görülen
Gaziemir’de iş yerleri birkaç kesimde toplanır. Akçay Caddesi boyunca tekstil ve mobilya atölyeleri ile dükkânlar sıralanır; buradaki bir iş yerinin kapısı caddeye bakar ve kişinin orada olup olmadığı rahat görülür. İlçenin güneyindeki sanayi alanlarında iş yeri bir sitenin ya da bölgenin içinde kalır; orada görülebilen parça site kapısı ve giriş çıkıştır, atölyenin kendisi değil. Merkezdeki bir dükkân ya da ofisse kapı caddeye açıktır.
Bunu baştan ayırt etmemizin sebebi şu: Gaziemir’de bir yerde çalışıyor cümlesi işin birkaç günde mi, hiç mi görüleceğini söylemez. Caddeye bakan bir dükkânda birkaç farklı gün ve saatte bakmak yeterli olur; site içindeki bir atölyede aynı bakış yalnız kişinin siteye girip girmediğini verir.
Eşiniz kendi işini yapıyorsa
Beyanın zor hâli budur. Eşiniz Gaziemir’de kendi dükkânını işletiyordu ve şimdi kapattım, devrettim, artık gelirim yok diyor. Kapıdan görülebilen şey dükkânın bugünkü hâlidir: Kepenk kapalı mı, kapıda başka bir ad mı var, içeride eşinizin eski işi mi dönüyor, eşiniz hâlâ oraya gelip gidiyor mu. Devrettim dediği dükkânda eşinizin her gün görülmesi raporda yazılır; devrin gerçek olup olmadığı ise belgede ve belediye kaydındadır, bizde değil. Dükkânı kapatıp aynı işi başka bir adreste sürdürüyorsa ve o adres sizde varsa, oraya da aynı ölçüyle bakılır; o adres sizde yoksa aranmaz.
Beyan Gaziemir dışını gösteriyorsa
Eşiniz Gaziemir’deki işi bıraktım, artık Torbalı’da çalışıyorum diyorsa iki kapı vardır: Bıraktığı söylenen iş yeri ve yeni söylenen iş yeri. İkisine de aynı ölçüyle bakılır; ilki hâlâ gidilen bir yer mi, ikincisi var mı ve kişi orada mı. İlçe sınırı bakışı değiştirmez, yalnız iki yerin aynı güne sığıp sığmayacağını değiştirir ve bu da gün sayısı olarak teklifte görünür.
Beyanla görülen karşılaştırılır
Araştırmanın özü bir karşılaştırmadır: Eşinizin söylediği ile Gaziemir’de kapıdan görülen. İşi bıraktım diyen kişi aynı dükkânda iş saatlerinde görülüyorsa rapor bunu günüyle birlikte yazar. Şu atölyede çalışıyorum diyen kişinin o atölyesi kapalıysa ya da kişi orada görülmüyorsa rapor onu yazar. İkisinde de hüküm cümlesi yoktur: Yalan söylüyor yazılmaz, görüldü ve görülmedi yazılır. Boşanma sürecinde bu kuruluk eksik sayılmaz; raporu kullanılabilir kılan şeydir.
Eşinizin yeni adresi, evi ve ev çevresi bu işin dışındadır; boşanma sürecinde de ayrı yaşayan eşin adresi aranmaz, evi gözlenmez. Bize yalnız iş beyanı için gelin; eşinizin kiminle görüştüğü başka bir sorudur ve o soru da kapalı yerde ve evde değil caddede görülenle sınırlıdır.
Yazılı raporun içi ve dışı
Raporda olan: Eşinizin Gaziemir’de hangi gün ve saatte, hangi iş yerinde görüldüğü ya da görülmediği; iş yerinin o saatte açık olup olmadığı; kişinin orada çalışan gibi mi, müşteri gibi mi, uğrayan gibi mi olduğu; bunun kapıdan nasıl göründüğü; görüntü alınabildiyse görüntü. Her satırın yanında görülme biçimi yazar, tahmin ediyoruz cümlesi yoktur.
Raporda olmayan: Eşinizin geliri, maaşı, hesabı, aldığı para. İş yerinin içinde ne iş yaptığı. Patronunun ya da ortağının kim olduğu, kişiye sorulmadıkça. Telefon, mesaj, hesap bilgisi. İş yerinden sonra nereye gittiği. Çalışıyor, o hâlde şu kadar kazanıyor biçiminde bir çıkarım. Bunları isteyen müşteriye raporun bunları içermeyeceği teklif aşamasında söylenir; sonradan bunu da yazsaydınız diye bir şey olmasın diye.
Gün sayısını belirleyen şey
Bunu belirleyen şey bizim programımız değil, eşinizin beyanının biçimidir. Hiç çalışmıyorum beyanı için birbirinden farklı birkaç gün gerekir; haftada iki gün gidiyorum beyanı için o günlerin hangileri olduğunu bilmek gerekir. Bedel de buna göre belirlenir; Gaziemir’de bir dükkân kapısı ile site içindeki bir atölye kapısı aynı güne mal olmaz ve bu fark teklifte gün sayısı olarak görünür.
Ayrı yaşam sürecinde araştırma Gaziemir’de bu çerçevede yapılır. Aynı bakış, dükkânı kapattım, ödeyemem diyen bir borçlu için de geçerlidir: Dükkân açık mı, kişi orada mı. Boşanma sürecinde olmanız bakışı değiştirmez; yalnız raporu kimin okuyacağını değiştirir.
Boşanma sürecinde Gaziemir’den gelen sorular
Eşim işsizim diyor ama her sabah evden çıkıyor; bunu nasıl anlarım?
Evden çıkışı izlemeyiz; bizim baktığımız yer eşinizin daha önce çalıştığı ya da çalıştığını düşündüğünüz iş yeridir. Oraya gidip gitmediği, orada çalışan biri gibi olup olmadığı kapıdan görülür ve yazılır. Nereye gittiğini bilmiyorsanız ve bir iş yeri adı yoksa, bakılacak bir kapı da yoktur.
Gelirini öğrenebilir misiniz?
Gelir kapıdan görülmez ve biz maaş, banka ya da vergi kaydı sorgulamayız. Görülebilen şey, kişinin bir iş yerinde çalışıyor olmasıdır; kaç para kazandığı değil. Bu ayrımı rapor da aynı açıklıkla yazar.
Bu rapor boşanma sürecinde işime yarar mı?
Raporun nerede kullanılacağı sizin kararınızdır. Mahkemede geçerli olacağı sözünü vermeyiz; değerlendirme mahkemenindir. Rapor hukuki görüş içermez; görülenin yazılı kaydıdır.
Yazıda kullanılan kayıtlar
Gaziemir’deki iş yerinin adını ve eşinizin söylediğini yazın; iş beyanının hangi parçasının görülebileceğini, hangisinin belgede kalacağını söyleyelim.