Eşiniz işinin Bornova’ya taşındığını söyledi; adresini sorduğunuzda geçiştiriyor, iş yerinden aradığınızda dışarıda deniyor, eve her gün biraz daha geç geliyor ve siz artık bunun bir açıklaması olmasını istiyorsunuz. Bu şüpheye Bornova’da bakmanın sağlam tek yolu, eşinizin size bildirdiği iş yerinin ve çalışma düzeninin kapıdan görülebilen parçasına bakmaktır. Evin içi, eşinizin yanındaki kişinin kimliği ve adresi, size bildirilmemiş bir ikinci adres bu bakışın dışında kalır.
Bornova’da bu işin öteki ilçelerden farkı, iş yerlerinin büyük bir bölümünün yoldan görünmeyen yerlerde olmasıdır: sanayi sitelerinin içi, kapalı iş merkezleri, bir okulun ya da kurumun kendi alanı. Bunun için neyin görülebileceğini daha teklif aşamasında iki sütunda açıkça yazıyoruz; müşterinin sağ sütunu okuyup o zaman gerek yok demesi de olağan ve saygı duyduğumuz bir sonuçtur.
Bornova’da görülen ve görülmeyen
| Kapıdan görülebilen | Bu bakışın dışında kalan |
|---|---|
| Eşinizin bildirdiği iş yeri o adreste var mı, çalışıyor mu | İş yerinin içinde kimin kiminle çalıştığı |
| Eşiniz söylediği saatlerde orada mı, iş yerinden ne zaman ayrılıyor | Ayrıldıktan sonra nereye gittiği, araçla izleme |
| İş yerinin kapısında, yola bakan yüzünde kimlerle görüldüğü | Yanındaki kişinin adı, adresi, kim olduğu |
| Size söylediği bugün geç çıkacağım, hafta sonu iş var beyanıyla görülenin uyuşup uyuşmadığı | Telefonu, mesajları, hesapları |
| Sizden gelen ikinci bir iş adresine düzenli gidip gitmediği | Sizin bilmediğiniz bir ev ya da adresin aranması |
| Cadde, durak, park gibi herkesin durabildiği yerlerde görülen | Kafe, otel, site ve iş merkezi içi |
Sol sütun rapora konur; sağ sütundakiler ne sorulur ne vadedilir. Bornova’ya özgü tek sınır cümlesini de buraya yazalım: Üniversite yerleşkesi ve çevresi, hangi kapıdan girilirse girilsin, gözlem dışıdır ve eşiniz orada çalışıyorsa bakılacak yer yerleşkenin kendisi olmaz; size söylediği çalışma düzeninin dışarıda kalan parçasıdır.
Eşinizin iş yeri Bornova’nın neresinde?
Bu sorunun cevabı neyin görüleceğini belirler. Çamdibi, Altındağ, Işıkkent, Pınarbaşı ve Özkanlar Bornova’nın semt adları, mahalle değil; eşinizin Işıkkent’te çalışıyorum demesi bir adres sayılmaz. Işıkkent ile Pınarbaşı tarafı iş yerlerinin site içinde toplandığı sanayi kesimidir; oradaki bir atölyenin yola bakan yüzü çoğu kez bir site kapısıdır ve site içi gözlem dışı olduğundan görülebilen parça, eşinizin o siteye girip girmediği ve ne zaman çıktığıyla sınırlı kalır.
Merkezdeki cadde üstü iş yerleri, Evka 3 ve Evka 4 gibi konut mahallelerindeki dükkânlar, Kazımdirik ya da Erzene’deki ofisler ise yoldan görünür. Burada iş yerinin kapısı, açık olup olmadığı ve eşinizin orada bulunup bulunmadığı rahat görülür. Aynı ilçede iki iş yeri arasındaki bu fark, bir araştırmanın birkaç günde bitmesiyle hiç cevap getirmemesi arasındaki farktır; adresi daha teklif yazılmadan bu gözle sorarız.
Bir uyarı daha. Bornova’da kiralık daire çok, kısa süreli kiracı çok. Eşim Bornova’da bir yer tutmuş olabilir şüphesi anlaşılır; ama size bildirilmemiş bir adresi bulmak için ilçeyi taramak ne mümkün ne de bizim işimiz. Elinizde bir adres varsa o adrese bakılır; yoksa bakılacak yer eşinizin bildiğiniz iş yeridir.
Bildirilen adreste iş yeri yoksa
Eşinizin size söylediği Bornova adresine gidilir ve orada o adla bir iş yeri çıkmaz; kapıda başka bir firma vardır, bina boştur ya da adres bir konuttur. Bu, araştırmanın en sert sonucudur ve rapor onu da kuru yazar: Adres, kapıda görülen, o adla iş yeri olmadığı. Yorum eklenmez, çünkü açıklaması birden çok olabilir; firma taşınmış, eşiniz adresi yanlış vermiş, iş yeri bir hanın üst katında olup kapıda adı yazmıyor olabilir. Bu sonuçtan sonra ne yapılacağı sizin kararınızdır; eşinize sormak da, Bornova’da başka bir adrese bakmak da. Bizim bu noktada yapmadığımız tek şey, ilçede o firmanın yeni adresini aramaya kalkmaktır; elinizde yeni bir adres yoksa aranacak bir yer yoktur.
Eviniz Bornova dışındaysa
Çoğu müşteri eşiyle aynı evde oturur ve ev başka bir ilçededir; iş Bornova’dadır. Bu bir şey değiştirmez, çünkü evden çıkışa ve eve dönüşe bakılmaz; bakılan yer iş yeridir ve iş yeri neredeyse iş oradadır. Değişen şey, eşinizin Bornova’daki iş yerinden sonra gittiğini düşündüğünüz yerin de Bornova’da mı yoksa başka bir ilçede mi olduğudur; o yer bir iş yeri ya da herkesin durabildiği bir yerse ve adresi sizden geliyorsa oraya da bakılır, ev ise bakılmaz.
Kendiniz bakmayın
Şüphe büyüdükçe müşterinin kendisi Bornova’ya gidip iş yerinin karşısında beklemeye başlar. Bunu yapmamanızı öneririz; yalnız sizin için değil, araştırma için de. Eşiniz sizi bir kez görürse düzenini değiştirir ve bizim bakacağımız düzen kalmaz. Eşinizin telefonundan bir şey okumaya çalışmak da aynı sonucu doğurur ve üstelik raporda hiçbir yeri yoktur.
Adres sizden geliyorsa
Şüphenin bir adresi olabilir: Eşinizin cebinden çıkan bir kartvizit, aracın navigasyonunda kalan bir Bornova adresi, bir fatura. Bu adres bir iş yeriyse, oraya gidip gitmediği ve orada ne yaptığı kapıdan görülür; rapor bunu sizden gelen adres diye ayrı yazar. Bu adres bir evse, oraya bakılmaz: Evin önünde beklemek, kapıya kimin girip çıktığını izlemek, dairede kimin oturduğunu çıkarmaya çalışmak bu işin dışındadır ve bunu baştan söyleyen bir yerle çalışmanız sizin de yararınızadır. Bornova’da bir apartmanın kapısı her zaman birden çok hayatın kapısıdır; oraya bakan bir araştırma başkalarının hayatına bakmış olur.
Beyanla görülen çelişince
Şüpheniz çoğunlukla bir beyanla başlar: Bugün toplantı var, hafta sonu Pınarbaşı’ndaki müşteriye gideceğim, bu hafta kapanış var, geç çıkarım. Araştırmanın özü bu cümlelerle görülenin karşılaştırılmasıdır. Eşiniz söylediği saatte iş yerindeyse rapor bunu yazar; iş yeri kapalıysa ya da eşiniz başka bir yerde görüldüyse onu yazar. Hüküm cümlesi raporda yoktur. Aldatıyor ya da aldatmıyor sonucuna raporu okuyan siz varırsınız; biz görülen yerin, saatin ve durumun kaydını veririz.
Görülenin yazımı kuru tutulur. Tarih ve saat, yer, eşinizin ne yaptığı, yanında kimse olup olmadığı ve bunun yoldan nasıl göründüğü. Fotoğraf ya da kayıt vaadi yoktur; görüntü alınıp alınmayacağı yere ve duruma bağlıdır ve rapor görüntüsüz de aynı değerdedir, çünkü değerini yazıdan alır.
Günlerin seçimi
Eşinizin beyanına göre seçilir. Her gün geç çıkıyorum beyanı için birbirinden farklı birkaç gün; haftada bir gün Işıkkent’e gidiyorum beyanı için o günün hangisi olduğunu bilmek gerekir. Bornova’da site içindeki bir iş yeri için ayrılan gün, cadde üstündeki bir dükkân için ayrılan günden farklı sonuç verir ve bunu teklifte açıkça yazarız. Araştırma bazen cevap da getirmez: Eşiniz o hafta izinlidir, iş yeri sayım için kapalıdır, görülmesi beklenen şey o günlerde olmaz. Rapor o zaman görülmedi der ve bu da bir bilgidir.
Fark edilme ihtimali
Bu soruyu herkes sorar ve dürüst cevabı şudur: Kapıdan bakan biri, kapıya yaklaşmadığı sürece fark edilmez; fark edilme riski kapalı alana girildiğinde, eve yaklaşıldığında, araçla izlendiğinde doğar. Biz bu üçünü yapmadığımız için risk küçüktür ama sıfır değildir; Bornova’da aynı sokakta günlerce durmak da bir izdir. Bunun için gün sayısı az, bakış kısa tutulur. Siz de evde davranışınızı değiştirmezseniz, eşinizin bunu sizden öğrenme ihtimali en düşük yere iner.
Şüphe doğru çıkmazsa
Olur ve sık olur. İş Bornova’ya taşınmıştır, geç çıkışlar iştir, dışarıda cevabı bir müşteri ziyaretidir. Rapor bu durumda da aynı biçimde yazılır: Görülen görüldüğü gibi. Para boşa gitmiş sayılmaz; bir şüpheyle yaşamak ile görülmüş bir düzeni bilmek aynı şey değildir.
Eş şüphesi araştırması Bornova’da da bu ölçüyle yapılır. Konu yalnız bu olmayabilir: Size borcu olan biri Bornova’da bir yere taşındıysa ya da eski bir iş ortağınız Işıkkent’te yeni bir atölye açtıysa bunlar ayrı işlerdir; şüpheniz hangisiyse ona göre başlanır.
Yazıda kullanılan kayıtlar
Bornova’daki iş yerinin adını ve eşinizin size söylediği çalışma düzenini yazın; hangi satırın görülebileceğini açıkça söyleyelim, olmayacak şeyi vadetmeyelim.