Bergama Özel Dedektif ve Uzak Köyde Haber Alınamayan Akraba

Haber alınamayan bir akraba için ilk başvuru resmî makamadır; dedektif onun yerine geçmez, ondan sonra gelir. Bergama’nın köyden dönme mahallelerinde bu iş iki şeye dayanır: elinizdeki son adresin bugünkü kayıt adı ve kişinin dışarıda görülebileceği yerler. Kent merkezinden ilçeye kara yolu yaklaşık yüz kilometreyi aşar; bu, işin bir güne sığıp sığmayacağını belirler, “gidilmez” anlamına gelmez.

Son adres hangi kayda düşer

Elinizde çoğunlukla bir zarf, eski bir bayram kartı ya da yıllar önce yazılmış bir tapu vardır ve üstünde bir köy adı. Bergama’da köy adı bugün mahalle adıdır, ama her köy adı tek bir yeri göstermez. Posta listesinde iki Kaplan mahallesi var: biri Göçbeyli, öteki Yukarıbey bucağında. İki de Hacılar: biri Dereköy, öteki İsmailli bucağında. Zarfta “Kaplan köyü” yazıyorsa hangisi olduğunu zarfın kendisi söylemez; bucak adı, komşu köy adı ya da ailede kalan bir tarif söyler. Bunu bize baştan vermeniz, yanlış Kaplan’a giden bir günü kurtarır.

Ayaskent ve Yenikent’in durumu ayrıdır. İkisi bir dönem belde belediyesiydi, sonra köye döndü, bugün mahalle. Yaşlı bir akrabanın elindeki kâğıt bu üç dönemden birini yazabilir; kayıt bugün Bergama’dadır, ama kâğıttaki ad hangi dönemden kalmışsa aramanın başlayacağı yeri o belirler. Eski yazımı düzeltmeden gönderin; biz kaydın dönemini oradan okuruz.

Köy adının yanında bir de kişinin adı vardır ve köyde aynı soyadı taşıyan birden çok hane olabilir. Ad soyaddan adres çıkarmayız; sizin verdiğiniz adres ya da tarif hangi haneyi gösteriyorsa oraya bakarız. “Köyde herkes bilir” cümlesi bir adres yerine geçmez; bizim için başlangıç noktası kâğıttaki satırdır.

Köyde ne görülür, ne görülmez

Mahalleye gideriz, elinizdeki adrese bakarız. Evin kullanıldığına dair dışarıdan bir belirti var mı, bahçede iş yapılmış mı, kapı önünde hareket var mı; gün içinde, yoldan görülenle. Kişinin dışarıda görülebileceği yerler bellidir: köy yolu, mahalle meydanı, ilçe pazarının kurulduğu gün Bergama çarşısı. Bunların dışına çıkmayız. Muhtara, komşuya, kahveye soru sormayız; köyde bir yabancının soru sorması kişinin kendisine kadar gider ve aramayı bozar, aramadığımız için bazı günlerde cevap da gelmez. Rapor o günleri de yazar.

Kişi görüldüğünde iş bitmez, değişir. Yaşı ilerlemiş, aileden kendi kararıyla uzaklaşmış bir yetişkinse sağ olduğunu ve bulunduğu yeri bırakmak istemediğini yazarız; yerini yazmayız. Bir koruma ihtimali, bir baskı izi varsa yine yazmayız ve sizi resmî başvurunun yürüdüğü yere geri yönlendiririz. Bunun ötesi aileye bildirilecek bir sonuç olmaz; bunu işin başında açıkça söylemek, sonunda hayal kırıklığı yaşamamanız içindir.

Akraba yaşlıysa ve kendi kararıyla uzaklaşmış değilse, ama köydeki ev boş görünüyorsa, ikinci ipucu ilçe merkezidir: Bergama çarşısı, kişinin eskiden gittiği bir dükkân, ailenin bildiği bir akrabanın verdiği adres. Köyden merkeze taşınan yaşlı bir kişi için merkezdeki adres köydekinden daha tazedir; o adresi siz getirirsiniz, biz bakarız. Hiçbir ipucu kalmadıysa iş durur; durduğunu da size söyleriz, sürüyormuş gibi gün yazmayız.

İş kaç güne yayılır

Yol, günün yarısını alır. Bir mahalleye bakılacaksa gidiş, bir öğleden sonra ve dönüş aynı güne sığar; iki ayrı mahalle ya da aynı mahallede iki ayrı saat isteniyorsa iş iki güne çıkar. Akrabanız Bergama’nın Dikili’ye ya da Kınık’a bakan tarafında yaşıyorsa komşu ilçe aynı plana girer. Bunların hepsi işin ücretinde görünür; ücret işin içeriğine, süresine ve kaç gün süreceğine göre değişir, köyün uzaklığı da bu üçünün içindedir.

Haber alınamayan akraba işinin il genelindeki düzeni haber kesilince sayfasında anlatılıyor; orada resmî başvurunun yeri, bizim nerede durduğumuz ve hangi durumda hiç başlamadığımız var. Bu yazı yalnız Bergama’nın köy adlarını ve yolunu ekler.