Dikili Özel Dedektif: Zeytinlik Parselinde Satıcı ve Nitelik

Zeytinlik, dikili tarım arazisi midir sorusunun cevabı ilanda değil kayıttadır: Tapudaki nitelik satırı ve ilçe tarım müdürlüğünün sınıflandırması bunu söyler, dedektif söylemez. Dikili’de bizim baktığımız şey başka: İlandaki parsel yerde ne, üstünde ağaç var mı, size satmak isteyen kişi ilandaki kişi mi. Sorudaki dikili sözü ilçe adıyla aynı olduğu için arama sonuçları karışır; sorudaki dikili, üstüne ağaç dikilmiş arazi anlamındadır, ilçeyle ilgisi yoktur.

Parsel tarım arazisi mi, bunu siz söyler misiniz?

Söylemeyiz. Tapu kaydında taşınmazın niteliği yazar; zeytinlik yazan bir parsel tarım düzenlemesinde dikili tarım arazisi sayılabilir ve o sınıfın kendi bölünme ve kullanım sınırları vardır. Bu sınıfın parselinize uygulanıp uygulanmadığını Dikili’deki ilçe tarım müdürlüğü ve tapu müdürlüğü cevaplar. Satıcı tarla, istediğini yaparsın dese de bu iki kurumun verdiği cevap onun sözünün önüne geçer. Biz bu iki kurumun yerine konuşmayız; o cevabı siz alırsınız, biz onun yanına yerde görüleni koyarız.

Kayıttaki nitelik ile yerdeki görünüm birbirini tutmayabilir: Tapuda tarla yazan bir yerde yaşlı zeytin ağaçları durabilir, tapuda zeytinlik yazan bir yerde ağaç kalmamış olabilir. İkisi de alıcının bilmek isteyeceği şeylerdir; ilki kayıt sorusu, ikincisi yer sorusudur. Biz yalnız ikincisini yazarız, ama ikincisi birincisini sormanızı sağlar.

Satıcı malik mi?

Malikin kim olduğunu tapu kaydı gösterir; satıcının sözü ya da gösterdiği bir fotokopi bunun yerini tutmaz. Bizim payımız satıcının kendisidir: Sizinle görüşen kişi ilandaki telefonun ve adın sahibi mi, iş yerinde bulunuyor mu, o iş yerinin kapısındaki ad ilandakiyle uyuşuyor mu. Satıcı kendini bir aracı olarak tanıttıysa aracının ofisi için de aynı bakış yapılır. Satıcı yetkili sözü bizden çıkmaz; yetkiyi belge gösterir, biz yalnız kişinin o yerde bulunup bulunmadığını görürüz.

Satıcı kendisini malikin yeğeni ya da aileden biri diye tanıtıyorsa durum farklıdır: Tapudaki malik başka bir kişidir ve sizinle görüşen kişi o değildir. Bu durumda aile bağını araştırmayız; yalnız sizinle görüşen kişinin bulunduğu yeri ve malikin adını kaydın gösterdiği biçimde size bırakırız. Malikle görüşmeyi siz yaparsınız; satış sözleşmesine kimin imza atacağı sorusunun cevabı da o görüşmede ortaya çıkar.

Yerde ne var?

Parsele gideriz, araziye izinsiz girmeyiz; yoldan ve sınırdan görülenle yetiniriz. Üstünde zeytin ağacı var mı, ağaçlar bakımlı mı, parselin yola cephesi var mı, bitişiğinde yapı ya da sera var mı, ilandaki tarifle yerdeki parsel uyuşuyor mu. Bunlar tarih ve saatle yazılır. İlanda denize yakın yazan bir parselin denize nereden ve nasıl çıktığı da yerde görülen bir şeydir; sayıyla değil, görülenle yazılır. Parselin elektrik ve su bağlantısı dışarıdan görülüyorsa yazılır, görülmüyorsa görülmedi denir; satıcının suyu var sözü bizim yazdığımız bir şey olmaz.

Parselin sınırı da yerde görülen bir şeydir, ama kaydın gösterdiği sınır başkadır. Tel çit, taş yığını ya da bir yol parseli ayırıyor görünebilir; bunların kayıttaki sınırla aynı olup olmadığını kadastro belgesi söyler. Biz çiti yazarız, çitin doğru yerde olup olmadığını yazmayız; bu ayrımı rapora açıkça koyarız ki çit size sınır gibi görünmesin.

Çandarlı ve Bademli’de ne değişir?

Çandarlı bir dönem kendi belediyesi olan bir beldeydi, bugün Dikili’nin mahallesi. Eski bir senette ya da sözleşmede Çandarlı Belediyesi yazabilir; kayıt bugün Dikili tapusundadır. Bademli ise iki yerdir: Dikili’nin kıyıdaki Bademli’si ve Ödemiş’in Bademli’si. Bademli’de zeytinlik diye gelen bir ilanda önce ilçe sorulur; aksi hâlde plan yanlış ilçeye kurulur ve gün boşa gider.

Kışın mı, yazın mı bakılır?

Dikili’de ilan sahibi ya da aracı yaz aylarında Çandarlı’da, kış aylarında ilçe dışında olabilir. Parsel mevsimden bağımsız görülür; ağaç da yol da kışın oradadır. Ama satıcının iş yerinde bulunup bulunmadığına bakılacaksa görüşme hangi mevsimde yapıldıysa yerinde görme de o mevsimde planlanır. Satıcı yazın gel, gösteririm diyorsa alım kararını da yaza bırakmak sizin elinizde; biz kışın parsele bakıp satıcıyı yazın görmeyi de aynı plana koyabiliriz, bunun karşılığı ücrette görünür.

Parseli size satan kişiden sonradan alacaklı çıkarsanız iş değişir; aranan şey artık nitelik olmaz, kişinin bugünkü adresi olur. Satın alma öncesinde daire ve arsa satın alırken sayfasındaki il geneli yöntem burada yazılanın üstüne gelir. Dikili’nin ona eklediği şey, ilçe adıyla aynı olan bir sözcüğün alıcıyı iki ayrı kuruma göndermesidir; bu iki kurumun cevabı elinizdeyken bizim raporumuz yerin kendisini anlatır.