Foça Dedektif Araştırması: Eski Foça mı Yeni Foça mı

Adres satırında Foça yazan bir kişi iki ayrı yerleşimden birinde olabilir: ilçe merkezi, yani herkesin Eski Foça dediği yer, ya da ilçenin kuzeyindeki Yenifoça. İkisi aynı ilçededir, aynı tapu müdürlüğüne bağlıdır, ama aynı yerleşim değildir; Yenifoça bir dönem kendi belediyesi olan ayrı bir beldeydi, bugün Foça’nın mahallesi. Elinizdeki adres hangisini gösteriyorsa iş orada başlar. Bir de mevsim vardır: Foça’da yazın yaşanan bir ev kış aylarında kişiyi göstermeyebilir; bunu plana baştan koyarız.

İki Foça, iki kayıt

Tablodaki ad tuzağı küçük görünür, ama posta listesinde bu adlar gerçekten ayrı ayrı durur. Fevzi Çakmak Mahallesi diye verilen adres, kişinin Mareşal Fevzi Çakmak’ta oturduğu bir durumda yanlış kapıya çıkar. Bağarası ile Gerenköy de bir dönem beldeydi; onlar için de eski belgede belde adı görülebilir.

Kış sorusu

Foça için hazırlanan resmî tanıtım broşürü ilçenin yaz nüfusunun kış nüfusunun birkaç katına çıktığını yazar; sayıyı buraya almıyoruz, çünkü tarihi eski. Alacaklı için anlamı şudur: Yazın verilen bir Foça adresi, kişinin asıl oturduğu yer olmayabilir. Kış aylarında o adreste kimsenin görülmemesi taşındı anlamına gelmez, mevsim değişti anlamına da gelebilir. Hangisi olduğunu adresin kendisi söylemez; kişinin kışın bulunduğu ikinci bir ipucu söyler: iş yeri, kent içinde bir akrabanın verdiği adres, bir kira sözleşmesi.

Tersi de olur. Kişi yıl boyu Foça’da oturuyor ve siz yalnız yazın verdiği bir adresi biliyorsunuz; o adres kış aylarında da kişiyi gösterir, ama bunu iki gün üst üste bakmadan bilemeyiz. Yazın alınan adresin kışın kullanılıp kullanılmadığı, raporda o gün görüldü ya da o gün görülmedi diye yazılır; yorumunu, elinizdeki öteki bilgilerle siz yaparsınız.

Evlilik öncesi beyan ve ayrı yaşayan eş

Borçlu için yapılan bu iş, evlilik öncesi bir beyan için de kurulur: Ailemin Foça’da evi var diyen kişinin evi Eski Foça’da mı, Yenifoça’da mı, yazın mı kullanılıyor; beyandaki yerin varlığı ve kişinin o yerle görülebilen bağı nikâhtan önce bakılan şeydir. Ayrı yaşadığınız eşin Foça’daki adresini ise aramayız; bu, mevsimden bağımsız bir sınırdır ve Yenifoça’da da merkezde de aynıdır.

Hangi bilgiyle başlar

Ad soyad yetmez; elinizde eski bir adres, kişinin iş yeri ya da bir telefon numarasının bağlı olduğu dükkân olmalı. İpucu Yenifoça’yı gösteriyorsa oraya, merkezi gösteriyorsa merkeze gideriz; adreste kişinin oturup oturmadığına, iş yerindeyse çalışıp çalışmadığına gün içinde bakarız. Kapıyı çalmayız ve kimseye sormayız; bunun karşılığı, bazı günlerde cevabın gelmemesidir ve rapor o günü de yazar.

İş yeri ipucu olarak daha güçlüdür, çünkü mevsimden daha az etkilenir: Yıl boyu açık bir dükkânda çalışan kişi kışın da oradadır. Yazın açılan bir işletmede çalışıyorsa iş yeri de mevsimliktir ve kış adresi için başka bir ipucu gerekir. İki ipucu varsa hangisinin daha taze olduğunu söylemeniz planı kısaltır. Borçlu ve kiracı adresinde il genelinde uygulanan ölçü burada da geçerlidir; Foça’nın ona eklediği şey iki yerleşim ve iki mevsimdir, ikisi de daha plan kurulmadan sorulur.