Çeşme Dedektiflik Araştırması: Kooperatif Hissesi Devralırken

Kooperatif hissesi devralmak, tapuda adınızın yazıldığı bir alım değildir; Çeşme’de satılık kooperatif hissesi diye duyurulan yerin tapusu henüz kooperatifin üstünde duruyor olabilir. Bu durumda üç soru birbirinden ayrı cevaplanır: Taşınmaz bugün kimin adına, size payı satan kişi kooperatifin kayıtlı ortağı mı, payın üstünde ödenmemiş borç var mı. İlk ikisini tapu müdürlüğü ile kooperatif yönetimi cevaplar, üçüncüsünü yalnız kooperatif. Dedektifin payı bu üç sorunun dışında kalan yerdedir: Sizinle görüşen kişi ilandaki kişi mi, gösterdiği parsel ya da blok ilandaki yer mi, iş yerinde o kişi var mı.

Hisse ile tapu arasındaki boşluk

Bir kooperatifte daireler ortaklara dağıtılıp tapular tek tek ortakların adına geçene kadar elinizde kooperatifin verdiği ortaklık belgesi olur. Çeşme’de inşaatı sürmekte olan ya da bitmiş ama tapusu dağıtılmamış bir kooperatifte bu ara dönem alıcının en kör noktasıdır. İlanı veren kişi benim dairem der, siz bir daire görürsünüz, ama kayıtta o dairenin karşılığı bir pay numarasıdır ve o numaranın kime ait olduğu kooperatifin defterinde yazar.

Tapular dağıtılmışsa iş kolaylaşır: Artık bir kooperatif hissesi yerine kişinin adına kayıtlı bir daire alıyorsunuzdur ve ilanın hâlâ kooperatif hissesi demesi eski alışkanlıktır. Hangi aşamada olduğunuzu tapu kaydına sorarsınız; kayıtta kooperatifin adı duruyorsa ilk durumdasınız, kişinin adı duruyorsa ikincisinde. Bu tek satır, devir görüşmesinde kiminle ne konuşacağınızı baştan belirler.

Satıcıdan duyduklarınız aşağıdaki tablodaki kurumların yerine geçmez; bizim yaptığımız iş de geçmez. Tablo, hangi sorunun kimde durduğunu ayırmak için.

Kimden sorulur, biz neye bakarız

Kooperatif yönetiminden alacağınız yazının içinde en az üç şey olmalı: Satıcının ortaklar listesindeki kaydı, payın üstündeki aidat ve borç listesi, bir de devrin yönetimce kabul edilip edilmediği. Bunları sözle değil yazıyla alın; devir masasında yönetim biliyor cümlesi bir belge sayılmaz. Kooperatif bu yazıyı ortağa ve ortak adayına verir; o başvuruyu siz yaparsınız, biz kişiyi ve yeri görürüz.

Satıcıyla görüştünüz; bizden ne istersiniz

Hisseyi satan kişiyle siz konuştunuz; bize adını, telefonunu, ilan numarasını ve iş yeri adresini bırakırsınız. Çeşme’de o iş yerine gider, kişinin orada bulunup bulunmadığını, kapıdaki adın ve tabelanın bu adla uyuşup uyuşmadığını yazarız. Ad soyaddan ya da telefon numarasından yola çıkıp bir adres bulmak bizim yöntemimiz olmaz; sizin elinizdeki ipucunun gösterdiği yerde o kişinin olup olmadığına bakarız.

Aynı günde gösterilen yere de uğranır. Parsel boşsa boş, kaba inşaatsa kaba inşaat, oturulan bir bloksa blok diye yazılır; tarih ve saatle. İlanda bitmek üzere yazıp yerde demiri bağlanmamış bir temel varsa bunu siz de görürdünüz; biz o günkü hâlini kayda geçiririz ki aynı cümleyi satıcıya kâğıtla sorabilin. İnşaatta o gün çalışma olup olmadığı da yazılır; bu, kooperatifin inşaat sürüyor açıklamasını doğrulamaz, yalnız o gün ne görüldüğünü söyler.

Satıcı yönetim kurulunda olduğunu söylüyorsa bunun kaydı yine kooperatiftedir. Kooperatifin merkez adresi biliniyorsa kişinin orada bulunup bulunmadığına bakarız; satıcının iş yeri ile merkez aynı yerdeyse bunu da yazarız. Ortaklar defteri ve tapu kaydı için başvuruyu siz yaparsınız; bizim yazdığımız şey, o belgelerin arkasındaki kişinin ve yerin o gün ne olduğudur.

Çeşme’ye gün ayırmak

Kent merkezinden Çeşme’ye kara yolu yaklaşık 85 km; bu, iş yeri ile gösterilen yerin aynı güne sığıp sığmayacağını belirler. Satıcının iş yeri kent içindeyse ve parsel Çeşme’deyse iki yer iki ayrı güne düşer; ikisi de Çeşme’deyse bir gün yeter. Hangi durumda olduğunuzu ilan ve satıcının adresi söyler, biz de planı buna göre kurarız. Gün sayısı ücrete yansır; her günün ne eklediğini baştan söyleriz.

Devirden sonra

Pay devredildikten sonra satıcıya ulaşılamıyorsa ya da kooperatif sizden onun bıraktığı borcu istiyorsa iş hisse işi olmaktan çıkar, kişinin bugünkü adresi olur; borçlunun adresi ayrı bir çalışmadır ve devirden önce yapılan kontrolün yerini tutmaz. Aynı hisseyi evlenmeyi düşündüğünüz kişi Çeşme’de kooperatiften dairem var diye anıyorsa soru yine aynı üç kayda döner; orada da nikâhtan önce bakılan şey beyandaki yerin varlığı ve kişinin o yerle bağının görülebilen kısmıdır. Daire ve arsa satın alırken il genelinde uygulanan düzen bu yazının üstüne gelir; Çeşme’de ona eklenen tek şey, tapunun henüz kişiye geçmemiş olabileceğidir. Bunu bilerek masaya oturan alıcı, satıcının her cümlesini hangi kuruma soracağını da bilir.